Airway numaraları ve renkleri, acil serviste, ambulansta ve ameliyathanede doğru boyu hızlıca seçmek için kullanılır. En çok sorulan sorular da bu yüzden "sarı airway kaç numara" ve "kırmızı airway kaç numara" gibi sorulardır. Bu yazıda airway'in ne olduğunu, renklerin neye göre verildiğini, numaraların markadan markaya neden değişebildiğini ve en güvenilir ölçünün ne olduğunu sade bir dille anlatıyoruz.

 

Airway (orofaringeal airway) nedir?

Airway, tam adıyla orofaringeal airway ya da Guedel airway, ağızdan yerleştirilen kavisli bir plastik tüptür. Bilinci kapalı hastada dilin geriye düşerek hava yolunu kapatmasını önler ve havanın ağızdan yutağa geçişini kolaylaştırır. Ön kısmında dişlerin üzerinde duran bir kenar (flanş), ortasında ısırmaya karşı sert bir bölüm ve yutağa uzanan kavisli bir gövde bulunur.

Airway genellikle ambu ile maske ventilasyonu sırasında, entübasyon hazırlığında ve anestezi sonrası uyanma döneminde kullanılır. Bilinci açık ya da öğürme refleksi olan hastada kullanılmaz; bu nedenle yalnızca eğitimli sağlık personelinin kullanması gereken bir üründür.

Airway renkleri neye göre belirlenir?

Oral airway'ler için uluslararası standart ISO 5364'tür. Standardın 2016 sürümü (ISO 5364:2016), farklı üreticilerin ürünleri arasında karışıklığı azaltmak için boylara göre bir renk kodlaması getirmiştir. Bu standartta airway boyu, santimetre cinsinden uzunlukla ifade edilir ve bu "ISO boyu" genellikle ürünün flanşı üzerine yazılır. Örneğin ISO 9.0 yazan bir airway yaklaşık 90 mm uzunluğundadır.

Bir başka deyişle renk, numaraya değil uzunluğa bağlıdır. Aşağıdaki tablo, ISO 5364:2016'ya uyum için renklerini güncelleyen üretici Intersurgical'ın yayımladığı eşleşmeyi göstermektedir.

ISO 5364:2016'ya göre airway renk tablosu

ISO boyu (uzunluk)	Yaklaşık uzunluk	ISO rengi	Intersurgical numarası
3.5	35 mm	Açık yeşil	000
5.0	50 mm	Mavi	00
5.5	55 mm	Gri	0
6.5	65 mm	Kahverengi	1
7.0	70 mm	Beyaz	1.5
8.0	80 mm	Yeşil	2
9.0	90 mm	Sarı	3
10.0	100 mm	Kırmızı	4
12.0	120 mm	Mor	5

Intersurgical, bu standarda geçerken dört boyun rengini değiştirdiğini belirtmektedir: 9.0 turuncudan sarıya, 7.0 sarıdan beyaza, 6.5 beyazdan kahverengiye, 3.5 pembeden açık yeşile. Bu nedenle eski stoklarda aynı boyun farklı renkte olabileceğini unutmamak gerekir.

Neden aynı renk farklı markalarda farklı numara olabilir?

Numara (000, 00, 0, 1, 2, 3, 4, 5 gibi) standart bir ölçü değildir; her üretici kendi ürün serisine göre numara verebilir. Örneğin sitemizde bulunan Plasti-Med airway'lerde numara, renk ve uzunluk şöyledir:

Plasti-Med numarası	Uzunluk	Renk
1 numara	60 mm	Mor
2 numara	70 mm	Beyaz
3 numara	80 mm	Yeşil
4 numara	90 mm	Sarı
5 numara	100 mm	Kırmızı

Görüldüğü gibi 70, 80, 90 ve 100 mm boylarda renkler ISO tablosuyla aynıdır; ancak numaralar bir kaydırmalıdır. Intersurgical'da 90 mm sarı airway "3 numara" iken Plasti-Med'de "4 numara" olarak adlandırılır. Kısacası:

• Sarı airway kaç numara? Sarı renk ISO'ya göre 90 mm boydur. Markaya göre 3 numara (ör. Intersurgical) ya da 4 numara (ör. Plasti-Med) olarak geçebilir.
• Kırmızı airway kaç numara? Kırmızı renk ISO'ya göre 100 mm boydur. Markaya göre 4 numara ya da 5 numara olarak geçebilir.
• Airway 3 numara hangi renk? Intersurgical'da sarı (90 mm), Plasti-Med'de yeşil (80 mm).
• Airway 4 numara hangi renk? Intersurgical'da kırmızı (100 mm), Plasti-Med'de sarı (90 mm).

Bu yüzden sipariş verirken ya da ürün değiştirirken yalnızca numaraya veya renge bakmak yerine milimetre (mm) ölçüsünü esas almak en güvenli yoldur.

Doğru airway boyu nasıl seçilir?

Klinik kaynaklarda genel kabul gören yöntem, airway'i hastanın yüzünün yanına tutarak ön dişlerin (kesici dişlerin) ortasından çene açısına kadar olan mesafeyi ölçmektir. Bu mesafeye uyan uzunluk uygun boy kabul edilir.

• Çok küçük airway dili yeterince öne tutamaz ve hava yolunu açık tutmaz.
• Çok büyük airway yutakta travmaya, öğürmeye veya hava yolu tıkanıklığının artmasına yol açabilir.
• Çocuklarda ve bebeklerde boy seçimi daha da önemlidir; küçük boylar (000–1 arası) bu hastalar için üretilir.

Yerleştirme tekniği ve hasta seçimi eğitim gerektiren işlemlerdir. Kullanım için sağlık profesyoneline danışın.

Airway alırken nelere dikkat edilmeli?

• Uzunluk (mm): Ambulans, acil çanta veya klinik stoğunuzdaki ürünlerle aynı uzunluğu seçin.
• Renk sistemi: Ekip içinde karışıklık olmaması için tek marka ya da aynı renk sistemini kullanan ürünlerle çalışmak işi kolaylaştırır.
• Eski–yeni stok: ISO 5364:2016 öncesi üretilmiş ürünlerde bazı boyların rengi farklı olabilir; flanştaki boyu kontrol edin.
• Set tamamlığı: Acil çantalarında genellikle birkaç farklı boy birlikte bulundurulur; ambu, maske ve entübasyon tüpleri ile birlikte düşünülür.

Sık sorulan sorular

Airway numarası ile renk her markada aynı mı?

Hayır. ISO 5364:2016 rengi uzunluğa bağlar, numarayı değil. Aynı renkteki airway bir markada 3, başka bir markada 4 numara olarak adlandırılabilir. En güvenilir bilgi mm cinsinden uzunluktur.

Airway üzerindeki "9.0" gibi sayılar ne anlama gelir?

Bu sayı ISO boyudur ve santimetre cinsinden uzunluğu gösterir. 9.0 yaklaşık 90 mm, 10.0 yaklaşık 100 mm demektir.

Yetişkinlerde hangi airway boyu kullanılır?

Yetişkinlerde genellikle 80–100 mm arası boylar kullanılır; ancak doğru boy her hastada ön dişlerden çene açısına kadar ölçülerek belirlenir. Kesin seçim için sağlık profesyoneline danışın.

Airway tek kullanımlık mı?

Günümüzde yaygın olarak kullanılan plastik airway'ler tek hasta kullanımı için üretilir. Ürünü kullanmadan önce ambalajındaki üretici bilgilerini kontrol edin.

İlgili ürünler

Farklı boylardaki Plasti-Med airway'leri numara, uzunluk ve renk bilgisiyle yukarıdaki tablodan inceleyebilirsiniz. Acil müdahale ve anestezi malzemelerinizi tamamlamak için entübasyon tüpleri kategorimize de göz atabilirsiniz. Ürünlerle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.