Dış varis, bacaklarda cilt yüzeyine yakın toplardamarların genişlemesi ve belirgin hale gelmesiyle ortaya çıkan bir damar problemidir. Özellikle bacaklarda mavi, mor veya yeşilimsi renkte damarların görünür hale gelmesiyle fark edilir. Bazı kişilerde yalnızca estetik bir görünüm oluştururken, bazı durumlarda bacaklarda ağrı, ağırlık, yanma, kaşıntı veya şişlik gibi şikâyetlere de neden olabilir.
Dış varislerin görünümü kişiden kişiye değişebilir. İnce kılcal damarlar şeklinde olabileceği gibi daha geniş, kıvrımlı ve kabarık damarlar şeklinde de görülebilir. Varisin altında yatan damar problemi ve toplardamar dolaşımının durumu değerlendirilerek uygun tedavi yöntemi belirlenebilir.
Dış Varis Nedir ve Nasıl Oluşur?
Dış varis, cilt yüzeyine yakın toplardamarların genişleyerek daha görünür hale gelmesiyle oluşur. Toplardamarların içerisindeki kanın kalbe doğru ilerlemesini sağlayan kapakçıkların işlevinde bozulma meydana geldiğinde kanın bir bölümü aşağı doğru geri kaçabilir. Bu durum toplardamar içerisindeki basıncın artmasına ve zamanla damarların genişlemesine neden olabilir.
Dışarıdan görülebilen varisler çoğunlukla yüzeysel toplardamar sistemiyle ilişkilidir. Ancak yalnızca görünür damarlara bakılarak problemin hangi damardan kaynaklandığı kesin olarak belirlenemez. Bu nedenle özellikle belirgin veya şikâyete neden olan varislerde damarların değerlendirilmesi önemlidir.
Dış Varis Belirtileri Nelerdir?
Dış varislerin en belirgin özelliği bacaklardaki damarların normalden daha görünür hale gelmesidir. Damarlar ince çizgiler şeklinde olabileceği gibi kalın, kıvrımlı ve cilt üzerinden kabarık şekilde de görülebilir.
Dış varislerde görülebilen belirtiler arasında:
- Bacaklarda mavi, mor veya yeşilimsi damarların belirginleşmesi,
- Damarların cilt üzerinden kabarık görünmesi,
- Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi,
- Ağrı veya sızlama,
- Yanma ve kaşıntı,
- Ayak bileklerinde veya bacaklarda şişlik,
- Gece ortaya çıkan bacak krampları,
- Uzun süre ayakta kaldıktan sonra artan rahatsızlık hissi
bulunabilir.
Her dış varis aynı belirtilere neden olmaz. Bazı kişilerde belirgin damar görüntüsüne rağmen herhangi bir fiziksel şikâyet görülmeyebilir.
Dış Varis Neden Olur?
Dış varis oluşumunda toplardamar duvarlarının ve damar kapakçıklarının yapısı önemli rol oynar. Kanın toplardamarlarda geri kaçmasını önleyen kapakçıkların yeterince çalışmaması, damar içerisinde basınç artışına ve damarların zamanla genişlemesine yol açabilir.
Dış varis oluşma ihtimalini artırabilen başlıca faktörler şunlardır:
- Ailede varis öyküsünün bulunması,
- İlerleyen yaş,
- Hamilelik,
- Fazla kilo,
- Uzun süre ayakta kalmak,
- Uzun süre oturmak veya hareketsiz kalmak,
- Hareketsiz yaşam tarzı,
- Hormonal değişiklikler,
- Daha önce geçirilmiş bazı damar problemleri.
Birden fazla risk faktörünün aynı kişide bulunması varis gelişme ihtimalini artırabilir.
Dış Varis ile İç Varis Arasındaki Farklar Nelerdir?
Varisler farklı toplardamar sistemlerini etkileyebilir. Cilt yüzeyinde görülen varisler genellikle yüzeysel toplardamarlarla ilişkilidir. Cilt üzerinden görülmeyen ancak ultrason gibi görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilebilen damar problemleri ise daha derin veya görünmeyen damar sistemleriyle ilişkili olabilir.
Bu nedenle “dış varis” ve “iç varis” yalnızca görünür olup olmamasına göre değerlendirilmemelidir. Özellikle dışarıdan görülen bir varisin altında daha büyük bir toplardamar problemi bulunup bulunmadığını anlamak için hekim muayenesi ve gerekli durumlarda Doppler ultrasonografi yapılabilir.
Dış Varis Ağrı Yapar mı?
Dış varis her zaman ağrıya neden olmaz. Bazı kişilerde yalnızca damarların görünümüyle ilgili şikâyet bulunurken, bazı kişilerde bacaklarda ağrı, sızlama, yanma, ağırlık veya yorgunluk hissi görülebilir.
Şikâyetler özellikle uzun süre ayakta kalma veya hareketsizlik sonrasında belirginleşebilir. Ağrının şiddetli olması, aniden başlaması veya bacakta başka belirtilerle birlikte görülmesi durumunda altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir.
Dış Varis Tehlikeli midir?
Dışarıdan görülen varislerin önemli bir bölümü ciddi bir sağlık sorununa neden olmadan uzun süre devam edebilir. Ancak dış varisin yalnızca estetik bir problem olduğu düşünülerek her durumda göz ardı edilmesi doğru değildir.
Varisle birlikte belirgin ağrı, şişlik, ciltte renk değişikliği, damar üzerinde sertlik veya hassasiyet gibi belirtiler varsa doktor tarafından değerlendirme yapılmalıdır. Özellikle ani başlayan tek taraflı bacak şişliği ve ağrısı gibi durumlar farklı damar hastalıklarıyla ilişkili olabileceğinden gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
Dış Varis Hangi Bölgelerde Görülür?
Dış varisler en sık bacaklarda görülür. Uyluk, diz çevresi, baldır ve bacakların alt bölümlerinde belirginleşebilir.
Varislerin görünümü damarların genişliğine ve etkilenen damar sistemine göre değişebilir. Bazı kişilerde ince damar ağları görülürken bazı kişilerde cilt yüzeyinden belirgin şekilde kabaran büyük ve kıvrımlı damarlar ortaya çıkabilir.
Dış Varis Tanısı Nasıl Konulur?
Dış varis tanısında öncelikle hastanın şikâyetleri değerlendirilir ve bacakların fiziksel muayenesi yapılır. Damarların görünümü, şişlik olup olmadığı ve şikâyetlerin ne zaman ortaya çıktığı değerlendirilir.
Gerekli görülen hastalarda Doppler ultrasonografi kullanılabilir. Doppler ultrasonografi sayesinde toplardamarlardaki kan akışı, damarların yapısı ve kanın geri kaçışı gibi durumlar değerlendirilebilir.
Bu değerlendirme, yalnızca görünen damarları tedavi etmek yerine varisin altında yatan damar probleminin belirlenmesine yardımcı olur.
Dış Varis Tedavisi Nasıl Yapılır?
Dış varis tedavisi herkese aynı şekilde uygulanmaz. Tedavi yöntemi; varisin boyutuna, yaygınlığına, hastanın şikâyetlerine ve damarların ultrasonografik değerlendirmesine göre belirlenir.
Tedavide kullanılabilecek yöntemler arasında:
- Skleroterapi,
- Lazer tedavileri,
- Endovenöz tedaviler,
- Radyofrekans yöntemleri,
- Kompresyon tedavisi,
- Gerekli durumlarda cerrahi yöntemler
bulunabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu, varisin özellikleri ve altta yatan damar probleminin durumuna göre hekim tarafından belirlenmelidir.
Dış Varis Tedavisinde Hangi Yöntemler Kullanılır?
Skleroterapi
Skleroterapi, özellikle uygun boyuttaki yüzeysel ve varisli damarların tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir. Damarın içerisine özel bir ilaç verilerek damarın kapanması ve zaman içerisinde vücut tarafından ortadan kaldırılması amaçlanır.
Lazerle Varis Tedavisi
Lazer teknolojisi, uygun hastalarda varisli damarların tedavisinde kullanılabilir. Uygulanan lazer enerjisi damar üzerinde kontrollü bir etki oluşturarak damarın kapanmasına yardımcı olur.
Radyofrekans Ablasyonu
Radyofrekans ablasyonunda özel bir kateter aracılığıyla damar içerisinde kontrollü ısı enerjisi uygulanır. Amaç, problemli damarın kapatılması ve kan akışının sağlıklı damarlara yönlendirilmesidir.
Kompresyon Tedavisi
Kompresyon çorapları bazı hastalarda bacaklardaki şişlik, ağırlık ve rahatsızlık hissinin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak varis çorabının kullanılacağı basınç düzeyi ve uygun model kişiye göre belirlenmelidir.
Cerrahi Tedavi
Günümüzde birçok varis hastasında minimal invaziv yöntemler tercih edilebilse de bazı ileri veya uygun olmayan durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Cerrahi yöntemin gerekip gerekmediği damarların değerlendirilmesinden sonra belirlenir.
Varis Çorabı Dış Varislere İyi Gelir mi?
Varis çorapları bacaklara kontrollü basınç uygulayarak toplardamar dolaşımını destekleyebilir. Özellikle bacaklarda şişlik, ağırlık ve yorgunluk hissi bulunan bazı kişilerde şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ancak varis çorabı mevcut varisli damarı ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Kullanılması gerekiyorsa uygun basınç seviyesinin doktor önerisiyle belirlenmesi önemlidir.
Dış Varis Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Dış varislerin seyri kişiden kişiye değişebilir. Bazı varisler uzun süre benzer şekilde kalırken bazı kişilerde zaman içerisinde damarların daha belirgin hale gelmesi ve yeni varislerin oluşması görülebilir.
Varisle birlikte ağrı, şişlik, cilt değişiklikleri veya başka şikâyetler ortaya çıkıyorsa damarların değerlendirilmesi gerekir. Erken değerlendirme, uygun tedavi seçeneğinin belirlenmesine yardımcı olabilir.
Dış Varis Oluşumu Nasıl Önlenebilir?
Varis oluşumunu her zaman tamamen önlemek mümkün değildir. Özellikle genetik yatkınlık ve yaş gibi değiştirilemeyen faktörler bulunmaktadır.
Bununla birlikte düzenli fiziksel aktivite yapmak, uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınmak, sağlıklı vücut ağırlığını korumak ve gün içerisinde hareket etmek toplardamar dolaşımını destekleyebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dış Varis Neden Belirginleşir?
Toplardamar içerisindeki basıncın artması ve damar duvarı ile kapakçıkların işlevindeki bozulmalar damarların genişlemesine ve cilt yüzeyinde daha belirgin hale gelmesine neden olabilir.
Dış Varis Kendiliğinden Geçer mi?
Varisli damarlar genellikle kendiliğinden tamamen ortadan kalkmaz. Şikâyetlerin azaltılması ve uygun tedavinin belirlenmesi için damarların değerlendirilmesi gerekebilir.
Dış Varis Zamanla Büyür mü?
Bazı varisler zaman içerisinde daha belirgin hale gelebilir. Ancak her varisin ilerleme hızı aynı değildir. Varisin seyri; genetik yapı, yaşam tarzı ve altta yatan damar problemleri gibi birçok faktöre bağlıdır.
Dış Varislerde Şişlik Görülür mü?
Varisle birlikte bacaklarda veya ayak bileklerinde şişlik görülebilir. Özellikle gün sonunda ortaya çıkan veya artan şişlik, toplardamar dolaşımının değerlendirilmesini gerektirebilir.
Dış Varis Kaşıntıya Neden Olur mu?
Varis bazı kişilerde ciltte kaşıntı veya rahatsızlık hissine neden olabilir. Kaşıntının belirgin olması veya ciltte kızarıklık ve renk değişikliği bulunması durumunda doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.
Dış Varislerde Morarma Neden Oluşur?
Varisli damarların cilt yüzeyine yakın ve genişlemiş olması mavi veya mor renkte görünmelerine neden olabilir. Ani ortaya çıkan gerçek morarma ise farklı nedenlerden kaynaklanabileceğinden değerlendirilmelidir.
Dış Varis İçin Hangi Doktora Gidilir?
Dış varis şikâyetleri için Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına başvurulabilir. Doktor, muayene sonrasında gerekli görürse Doppler ultrasonografi ile damarların durumunu değerlendirebilir.
Dış Varis Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Tedavinin süresi seçilen yönteme, varisin büyüklüğüne ve yaygınlığına göre değişir. Bazı yöntemler kısa süre içerisinde uygulanabilirken birden fazla seans gerekebilir.
Dış Varis Tedavisinden Sonra Damarlar Tamamen Kaybolur mu?
Tedavi edilen damarların görünümü zaman içerisinde azalabilir veya damarlar daha az belirgin hale gelebilir. Sonuç, uygulanan tedavi yöntemine ve damarların özelliklerine göre değişir.
Dış Varis Tedavisi Sonrası Tekrar Varis Oluşur mu?
Varis tedavisi mevcut problemli damarların tedavisini hedefler ancak yeni varis oluşma ihtimali tamamen ortadan kalkmaz. Genetik yatkınlık ve diğer risk faktörleri nedeniyle zaman içerisinde yeni damarlar belirginleşebilir.
Dış Varis Hamilelikte Neden Ortaya Çıkar?
Hamilelik sırasında hormonal değişiklikler, artan kan hacmi ve büyüyen rahmin toplardamarlar üzerindeki baskısı bacaklardaki damarların genişlemesine katkıda bulunabilir. Hamilelik döneminde ortaya çıkan varislerin değerlendirilmesi kişiye göre yapılmalıdır.
Dış Varis İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Dış varis yalnızca estetik bir şikâyet oluşturuyorsa bile tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak için uzman değerlendirmesi yapılabilir. Bunun yanında ani başlayan şiddetli ağrı, tek bacakta belirgin şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı, damar üzerinde sertlik veya ciltte belirgin değişiklikler görülmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.